N/A: Người chạy không có trong dữ liệu

Trên bảng điện tử ở vạch đích đường marathon Đà Nẵng, dòng chữ xanh hiện lên lúc 6 giờ 41 phút sáng ngày 9 tháng 3 năm 2035: 2:28:41, bib 417. Cách đó ba mét, màn hình của Nền tảng Phân tích Điền kinh Quốc gia mở hồ sơ của đúng số bib ấy. Chín ô. Chín chữ N/A. Không có chỉ số hiệu suất. Không có đường cong phong độ. Không có cơ chế vượt chuẩn. Không có cục diện nội dung thi đấu. Không có ghi nhận về luật và phòng chống doping. Không có hệ thống huấn luyện. Không có ma trận rủi ro. Không có câu chuyện truyền thông. Không có chuỗi truyền dẫn ngành. Người chạy mang bib 417 tên là Y Bih Niê, hai mươi hai tuổi, người Ê Đê, về thứ tư với thành tích 2 giờ 28 phút 41 giây. Ba mươi năm trước, tôi đứng ở cổng làng vận động viên của một giải quốc gia với cuốn sổ tay và cây bút bi đã hết mực. Năm 2035, người ghi chép ở cổng ấy là một hệ thống. Nền tảng Phân tích Điền kinh Quốc gia do Liên đoàn Điền kinh Việt Nam triển khai từ tháng 6 năm 2033 hiện lưu 41.286 hồ sơ vận động viên, từ cấp huyện đến đội tuyển quốc gia. Mỗi hồ sơ có chín trường, được nuôi bằng chip thời gian gắn ở bib, cảm biến lực chân đặt dọc đường chạy và báo cáo định kỳ của huấn luyện viên. Nền tảng ấy giữ vai trò trung tâm trong vận hành của liên đoàn. Theo báo cáo thường niên mà Liên đoàn công bố ngày 15 tháng 1 năm 2035, nó là căn cứ để phân bổ 62% ngân sách đầu tư trọng điểm trong năm 2034. Một vận động viên có hồ sơ đầy đủ sẽ được xét suất tập huấn, được đưa vào danh sách theo dõi của các trung tâm quốc gia, và được các nhà tài trợ nhìn thấy trước khi họ kịp nhìn thấy thành tích. Giải Vô địch Marathon Quốc gia 2035 có 3.200 người đăng ký. 2.847 người có hồ sơ đầy đủ. 353 người còn lại chỉ có tên, số bib và kết quả thời gian — nhóm mà nền tảng xếp vào diện “không đủ dữ liệu để phân tích”. Y Bih Niê nằm trong nhóm đó, dù anh về thứ tư. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các giải điền kinh trong nước suốt ba thập kỷ, tôi biết một điều: khi một hệ thống trả về chín ô trống, phần lớn phóng viên sẽ gọi đó là lỗi kỹ thuật rồi đi tìm người về nhất. Tôi đi tìm người về thứ tư. Buôn của Y Bih Niê nằm ở huyện Cư M'gar, tỉnh Đắk Lắk, cách Đà Nẵng gần 500 cây số. Anh chạy 24 cây số mỗi sáng trên con đường đất đỏ giữa các hàng cà phê, bắt đầu từ 4 giờ 30, trước khi trời đủ sáng để nhìn rõ mặt người đối diện. Sáu năm, không nghỉ một tuần nào, trừ bảy ngày anh bị bong gân cổ chân năm 2032. Anh không có huấn luyện viên. Người duy nhất từng nói với anh về nhịp thở là một cựu binh ở buôn bên cạnh, người đã chạy phong trào hai mươi năm và chưa bao giờ dự một giải chính thức. Anh giữ một cuốn sổ. Đến ngày tôi gặp, cuốn sổ đã sang trang thứ 2.114, ghi từng buổi chạy, từng cơn mưa, từng lần đau gót, từng hôm phải dắt xe đạp về vì kiệt sức giữa đường. Tôi từng viết về một chàng trai giữ nhật ký chạy bộ 1.800 trang ở Liên Chiểu năm 2026 và tưởng đó là trường hợp cá biệt. Hóa ra tôi đã nghĩ hẹp. Có một thế hệ đang tự ghi chép lấy, vì không ai ghi chép cho họ. Điều khiến tôi dừng lại lâu nhất là chuyện cái mã số. Y Bih Niê chưa từng được cấp mã vận động viên. Vị trí cán bộ thể thao cấp xã, huyện bị cắt từ năm 2029, sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính. Không có cán bộ, không có ai nhập liệu. Không có mã, không có hồ sơ. Không có hồ sơ, chín ô kia vĩnh viễn nằm trống. Nền tảng không hề đánh mất dữ liệu của anh. Dữ liệu ấy chưa từng được sinh ra. Nếu tôi tự tay điền chín ô đó, đây là những gì tôi viết vào. Hiệu suất: 2 giờ 28 phút 41 giây, với những cây số cuối chạy hoàn toàn bằng cảm giác, vì chiếc đồng hồ anh đeo là hàng cũ mua lại, màn hình đã mờ từ tháng 11 năm 2034. Thể trạng: sáu năm chạy 24 cây số mỗi ngày, không bác sĩ thể thao, không phòng hồi phục, không một lần đo chỉ số lactate. Cơ chế vượt chuẩn: anh vào được vì ban tổ chức năm nay mở cổng đăng ký tự do cho công dân không thuộc đơn vị nào. Nếu cổng ấy đóng, tôi đã không có bài này để viết. Luật và phòng chống doping: Y Bih Niê chưa từng bị kiểm tra doping một lần nào trong đời. Hai mươi hai tuổi, về thứ tư ở giải quốc gia, và không tồn tại một mẫu thử nào mang tên anh. Hệ thống huấn luyện: không đội, không nhóm, không giáo án. Rủi ro: không hợp đồng, không bảo hiểm, không ai trả tiền cho một chấn thương. Truyền thông: không có câu chuyện nào về anh trước ngày 9 tháng 3 năm 2035. Chuỗi truyền dẫn ngành: anh chạy bằng hai đôi giày cũ, đôi thứ hai mua lại từ một cửa hàng thanh lý đồ thể thao ở Buôn Ma Thuột. Tôi học lắng nghe từ những cuộc gọi đêm khuya, khi vận động viên nói điều họ không dám nói giữa ban ngày. Y Bih Niê gọi cho tôi lúc 23 giờ 40 ngày 11 tháng 3 năm 2035. Anh không hỏi về bài báo. Anh hỏi liệu có cách nào để một người không thuộc đơn vị nào được xét vào đội tuyển tỉnh. Tôi không có câu trả lời. Điều đáng nói là: hệ thống không sai. Khi kỹ sư của nền tảng trả lời tôi qua thư điện tử ngày 14 tháng 3 năm 2035, họ nói đúng một ý — hệ thống vận hành đúng như thiết kế. Nó không bịa ra dữ liệu khi không có dữ liệu. Nó không suy diễn. Nó trả về N/A, và N/A là câu trả lời trung thực nhất. Chúng ta đang đổ lỗi cho thuật toán vì thuật toán nói thật. Cái trống nằm ở thượng nguồn: ở vị trí cán bộ thể thao bị cắt, ở hệ thống tuyển chọn chỉ chạy qua kênh chính thức, ở một nền điền kinh học cách nhìn thấy người có hồ sơ trước khi nhìn thấy người chạy nhanh. Trong bóng đá, tôi vẫn nói tỷ lệ kiểm soát bóng là chỉ số lừa dối nhất, vì người ta cày 60% bằng những đường chuyền ngang vô nghĩa. Ở điền kinh 2035, chỉ số lừa dối nhất là “độ đầy đủ hồ sơ”. Nó không đo năng lực của một con người. Nó đo mức độ ai đó đã chịu bỏ công ghi chép về con người ấy. Kỷ lục chỉ là cái bóng, con người mới là đường chạy. Và một cái bóng không thể đổ xuống khi người ta chưa từng dựng tấm bia để ánh sáng chiếu vào. Y Bih Niê không giành huy chương. Anh về thứ tư, nhận phần thưởng 4 triệu đồng, bắt chuyến xe khách lúc 21 giờ ngày 9 tháng 3 năm 2035 về lại Đắk Lắk, và sáng hôm sau vẫn dậy lúc 4 giờ 30 để chạy 24 cây số. Người hùng của tôi không bao giờ giơ cúp, họ chỉ thì thầm với mặt đường. Điền kinh và đời người giống nhau ở một điểm: ai cũng có vạch đích, nhưng ít ai chạy đúng đường. Câu hỏi của năm 2035 không còn là ai chạy nhanh nhất. Câu hỏi là ai được ghi lại. Và cho đến khi câu trả lời thay đổi, sẽ còn những tấm bib về đích trong ánh sáng, bên cạnh một màn hình đang lặng lẽ hiển thị chín chữ N/A.